31-avgust
kuni mahalliy vaqt bilan kunning birinchi yarmida Qirg‘iziston Prezidenti Sadir
Japarov Bishkekdagi Birlik saroyida XXR Raisi Si Szinpin bilan muzokara
o‘tkazdi.
Bishkekda
oltin kuzning yoqimli ob-havosi hukm surmoqda. Rais Si Szinpin va uning rafiqasi
Pen Liyuan avtomobilda Birlik saroyiga yetib kelganida, ularni Sadir Japarov va
uning rafiqasi Aygul Japarova samimiy kutib oldi.
Sadir Japarov Si Szinpinni rasmiy kutib olish
marosimini o‘tkazdi. Ikki mamlakat rahbarlari minbarga ko‘tarildi, harbiy
orkestr Xitoy va Qirg‘iziston davlat madhiyalarini ijro etdi. Shundan so‘ng
ular faxriy qorovul safi oldidan o‘tishdi.
Kutib olish marosimidan so‘ng ikki davlat rahbarlari muzokara o‘tkazdi. Si Szinpin muzokarani Xitoy hukumati va xalqi nomidan Qirg‘iziston Mustaqillik kuni munosabati bilan samimiy tabrik yo‘llashdan boshladi.
XXR Tashqi ishlar vazirligi matbuot bayonotida
qayd etilishicha, Si Szinpin so‘nggi yillarda ikki davlat rahbarlarining
birgalikdagi rahnamoligida Xitoy-Qirg‘iziston munosabatlari jadal
rivojlanganini ta’kidladi. Barcha sohalardagi hamkorlik tobora kengayib
bormoqda. Bu nafaqat ikki davlat taraqqiyotini sezilarli darajada
jadallashtirib, xalqlar farovonligini oshirmoqda, balki mintaqada tinchlik,
barqarorlik va farovonlikka ham xizmat qilmoqda.
"Joriy yil Xitoy Kommunistik partiyasi
tashkil topganining 105 yilligi va 15-besh yillik rejaning boshlanishi bilan
ajralib turadi. Biz Xitoy modernizatsiyasi orqali qudratli davlat barpo etish
va Xitoy xalqining buyuk tiklanishini har tomonlama ilgari surmoqdamiz.
Qirg‘izistonda esa 2030-yilgacha mo‘ljallangan Milliy taraqqiyot dasturi jadal
amalga oshirilmoqda. Qirg‘izistonlik do‘stlarimiz bilan yelkama-yelka turib,
rivojlanish strategiyalarini uyg‘unlashtirishni kuchaytirishga, davlat boshqaruvi
sohasida tajriba almashishga va Xitoy-Qirg‘iziston yagona taqdir hamjamiyatini
mustahkamlash yo‘lida amaliy hamkorlikning yanada ko‘proq aniq natijalariga
erishishga tayyormiz", — dedi Xitoy rahbari.
Si Szinpin yuqori darajadagi siyosiy o‘zaro
ishonch va qat’iy o‘zaro qo‘llab-quvvatlash Xitoy-Qirg‘iziston
munosabatlarining barqaror va izchil rivojlanishining muhim kafolati ekanini
ta’kidladi. Xitoy tomoni Qirg‘izistonning suvereniteti, mustaqilligi va hududiy
yaxlitligini himoya qilishini, shuningdek, Qirg‘izistonning milliy
xususiyatlariga mos taraqqiyot yo‘lidan borishini qat’iy qo‘llab-quvvatlaydi.
Xitoy o‘zaro tub manfaatlarga daxldor
masalalarda bir-birini qat’iy qo‘llab-quvvatlashni davom ettirishga tayyor. XXR
va Qirg‘iziston Respublikasi o‘rtasida Abadiy yaxshi qo‘shnichilik, do‘stlik va
hamkorlik to‘g‘risidagi shartnomaning imzolanishi ikki mamlakat o‘rtasidagi
ko‘p asrlik do‘stlik va mustahkam o‘zaro qo‘llab-quvvatlashni kuchaytirish
uchun muhim huquqiy asos bo‘lib xizmat qiladi.
Si Szinpin Xitoy va Qirg‘iziston amaliy
hamkorlikni kuchaytirishi, savdo-iqtisodiy hamkorlik bo‘yicha hukumatlararo
rejani puxta amalga oshirishi, tovarlar nomenklaturasini kengaytirishi va
raqamli savdo hamda transchegaraviy elektron tijorat kabi yangi o‘sish
nuqtalarini shakllantirishi kerakligini ta’kidladi.
Shuningdek, mintaqa xalqlarining taraqqiyotga
bo‘lgan umidlarini o‘zida mujassam etgan transport arteriyasi —
Xitoy-Qirg‘iziston-O‘zbekiston temir yo‘li qurilishini yuqori sifatda
ta’minlash, chegara o‘tkazish punktlarini modernizatsiya qilish, institutlar,
qoidalar va standartlashtirishni uyg‘unlashtirish orqali o‘zaro bog‘liqlikni
chuqurlashtirish zarurligini qayd etdi.
U qayta tiklanuvchi energiya manbalari va
resurslardan qayta foydalanish kabi sohalarda ko‘proq yirik loyihalarni amalga
oshirish, yashil minerallar sohasidagi hamkorlik to‘g‘risidagi hujjat
qoidalarini puxta bajarish va butun ishlab chiqarish zanjiri bo‘ylab
hamkorlikni yo‘lga qo‘yish lozimligini bildirdi.
"Bir makon, bir yo‘l" doirasida
qo‘shma laboratoriyalarni sifatli tashkil etishni birgalikda ilgari surish,
sun’iy intellekt sohasidagi hamkorlikni kuchaytirish, texnologiyalar va
innovatsion yechimlarni joriy etish orqali ikki mamlakat o‘rtasidagi
hamkorlikka ko‘maklashish ham muhim vazifalar sifatida qayd etildi.
Shuningdek, ikki mamlakat fuqarolarining o‘zaro
safarlarini rag‘batlantirishni davom ettirish, yoshlar, OAV, turizm, sport,
tibbiyot sohalarida hamda hududlararo hamkorlikni kengaytirish,
Xitoy-Qirg‘iziston do‘stligining ijtimoiy asosini doimiy ravishda mustahkamlash
zarurligi ta’kidlandi.
XXR Raisi tomonlar huquqni muhofaza qilish va
xavfsizlik sohalaridagi hamkorlikni kengaytirishi, mintaqada tinchlik va
barqarorlikni birgalikda ta’minlash maqsadida "uch yovuz kuch",
narkotik moddalar noqonuniy savdosi va transmilliy jinoyatchilikka qarshi
qo‘shma kurashni davom ettirishi kerakligini ta’kidladi.
Xitoy tomoni Qirg‘izistonning xalqaro va
mintaqaviy ishlardagi roli tobora ortib borayotganini qo‘llab-quvvatlaydi va
BMT doirasida Qirg‘iziston bilan hamkorlikni mustahkamlashga, to‘rtta global
tashabbusni birgalikda amalga oshirishga, gegemonizm va kuch siyosatiga qarshi
chiqishga, haqiqiy ko‘p tomonlama tizimni hayotga tatbiq etishga, xalqaro
adolatni himoya qilishga hamda yanada adolatli va oqilona global boshqaruv
tizimini shakllantirishga ko‘maklashishga tayyor.
Shanxay hamkorlik tashkilotining ta’sischi
davlatlari sifatida Xitoy va Qirg‘iziston Tyanszin sammitida erishilgan
kelishuvlarni puxta amalga oshirishi, ushbu mintaqaning birgalikdagi rivojlanishiga
ko‘maklashishi va ShHT taraqqiyoti uchun yangi ufqlarni ochishi kerak.
Sadir Japarov Qirg‘iziston mustaqilligining 35
yilligi kunida Rais Si Szinpinni qabul qilish u uchun ulkan sharaf ekanini
ta’kidladi. Uning so‘zlariga ko‘ra, bu Qirg‘iziston va Xitoy o‘rtasidagi
samimiy do‘stlik hamda yuqori darajadagi siyosiy o‘zaro ishonchning yorqin
dalilidir. Rais Si Szinpinning tashrifi qirg‘iz-xitoy munosabatlari tarixida
muhim bosqich bo‘ladi.
Qirg‘iziston va Xitoy o‘rtasida imzolanayotgan
Abadiy yaxshi qo‘shnichilik, do‘stlik va hamkorlik to‘g‘risidagi shartnoma ikki
tomonlama munosabatlar uchun yanada keng istiqbollarni ochadi. Asrlar davomida
xalqlarimiz qo‘shni bo‘lib yashab kelgan va Buyuk Ipak yo‘lining asosiy
yo‘nalishida joylashgan.
So‘nggi yillarda Qirg‘iziston va Xitoy
o‘rtasidagi yangi davrdagi har tomonlama strategik sheriklik jadal rivojlanishi
bilan ikki tomonlama munosabatlar "oltin davr"ga kirdi va tarixiy
jihatdan eng yuqori darajaga yetdi.
Qirg‘iziston tomoni Xitoyga Qirg‘iziston taraqqiyotining
har bir muhim bosqichida beg‘araz ko‘rsatgan ko‘magi va yordami uchun
minnatdorlik bildirdi.
Qirg‘iziston tomoni Xitoyni Xitoy Kommunistik partiyasi tashkil topganining 105 yilligi va 15-besh yillik rejaning amalga oshirilishi boshlangani bilan chin dildan tabrikladi, Rais Si Szinpin rahbarligida Xitoy erishgan ulkan yutuqlarga tahsin bildirdi va davlat boshqaruvi sohasida Xitoy tajribasini o‘rganishga tayyorligini ma’lum qildi.
Xitoy har doim Qirg‘iziston tashqi siyosatining
muhim ustuvor yo‘nalishi, eng yaqin do‘sti va eng ishonchli hamkori bo‘lib
qoladi. Qirg‘iziston tomoni yagona Xitoy tamoyiliga qat’iy amal qiladi va
o‘zaro hurmat, tenglik va manfaatdorlik asosida Xitoy bilan yaxshi
qo‘shnichilik va do‘stlik munosabatlarini chuqurlashtirishga tayyor.
Qirg‘iziston tomoni savdo va investitsiyalar,
transport o‘zaro bog‘liqligi, ilmiy-texnik innovatsiyalar, energetika, foydali
qazilmalar va yashil iqtisodiyot sohalarida Xitoy bilan yaqindan hamkorlik
qilish, ta’lim, sog‘liqni saqlash, madaniyat va yoshlar yo‘nalishidagi
aloqalarni kuchaytirish, mintaqada xavfsizlikni ta’minlash maqsadida "uch
yovuz kuch"ga qarshi birgalikda kurashishga tayyor.
Qirg‘iziston
tomoni "Xitoy-Qirg‘iziston-O‘zbekiston" temir yo‘li qurilishini faol
ilgari surishga tayyor. Temir yo‘l yangi davrdagi "temir Ipak yo‘li"
va qirg‘iz-xitoy do‘stligining yangi ramziga aylanishi ko‘zda tutilmoqda.
Rais
Si Szinpin ilgari surgan to‘rtta global tashabbus mamlakatlarning umumiy
muammolarga birgalikda javob qaytarishi va yanada adolatli hamda barqaror dunyo
tartibini shakllantirishiga xizmat qilmoqda. Qirg‘iziston tomoni BMT, ShHT,
"Xitoy-Markaziy Osiyo" formati, Butunjahon sun’iy intellekt hamkorlik
tashkiloti kabi ko‘p tomonlama platformalarda Xitoy bilan yaqindan muvofiqlashishga,
butun dunyoda tinchlik va barqarorlikni birgalikda himoya qilishga tayyor.
Sadir
Japarov Xitoyning Tibet hududida joylashgan Szilun shahrida yuz bergan sel
oqimi oqibatlari munosabati bilan Qirg‘iziston hukumati va xalqi nomidan chuqur
hamdardlik bildirdi.
Si
Szinpin, o‘z navbatida, minnatdorlik bildirib, Xitoy Kommunistik partiyasi va
hukumati bedarak yo‘qolganlarni, jumladan, Xitoy fuqarolari bilan bir qatorda
xorijliklarni ham qidirish va qutqarish, jabrlangan aholini evakuatsiya qilish
va joylashtirish, yaradorlarni shifoxonaga yotqizish hamda ikkilamchi tabiiy
ofatlarning oldini olish uchun barcha choralarni ko‘rayotganini ta’kidladi.
Xitoy Nepalga ham favqulodda yordam ko‘rsatdi. Xitoy tabiiy ofatlarni yengib
o‘tish va uy-joylarni qayta tiklash imkoniyatiga ega va bunga ishonchi komil.
Muzokaralar
yakunida davlat rahbarlari Xitoy Xalq Respublikasi va Qirg‘iziston
Respublikasining yangi davrdagi har tomonlama strategik sheriklikni yuqori
sifatli rivojlantirish to‘g‘risidagi Qo‘shma deklaratsiyasini hamda Xitoy Xalq
Respublikasi va Qirg‘iziston Respublikasi o‘rtasida Abadiy yaxshi
qo‘shnichilik, do‘stlik va hamkorlik to‘g‘risidagi shartnomani imzoladilar.
Rahbarlar ishtirokida investitsiyalar,
transport, bojxona va egizak shaharlar sohalaridagi ikki tomonlama hamkorlikka
oid hujjatlar almashildi. Tashrif davomida fan va texnologiyalar, ta’lim,
madaniy-gumanitar aloqalar, OAV va boshqa yo‘nalishlardagi hamkorlik bo‘yicha
20 dan ortiq qo‘shma hujjat ham imzolandi.
Tush paytida Birlik saroyida Sadir Japarov va
Aygul Japarova Si Szinpin va Pen Liyuan sharafiga tantanali ziyofat
uyushtirdilar.
