XXR raisi Si Szinpin AQSH prezidenti Donald Tramp bilan birgalikda 14-may kuni davlat tashrifi bilan Xitoyga kelgan Amerika yetakchisini Pekindagi Osmon ibodatxonasi majmuasida qabul qildi. 600 yillik tarixga ega ushbu me’moriy yodgorlikda Si Szinpin Trampga Xitoyning dunyo tartibi haqidagi falsafasi va an’anaviy qarashlari haqida so‘zlab berdi.
Yoz boshida ibodatxona hududidagi qadimiy sarv daraxtlari sokin va ulug‘vor muhit yaratgan bo‘lsa, yengil shamol mayin salqinlik bag‘ishladi. Ikki davlat rahbari avval “Mo‘l hosil uchun duo zali” oldida birgalikda suratga tushdi, shundan keyin zinapoyalar orqali ibodatxona ichiga kirdi.
Tramp 600 yildan ziyod vaqt davomida saqlanib kelayotgan Osmon ibodatxonasi Xitoy klassik me’morchiligi va an’anaviy madaniyatining yuksak namunasi ekanini ta’kidlab, uning ulug‘vorligi chinakam hayrat uyg‘otishini aytdi.
Pekindagi Xalq yig‘inlari uyidan Osmon ibodatxonasiga tashrif diplomatik jihatdan ham katta madaniy ma’no kasb etdi. Bunday dastur 2017-yilda Trampning avvalgi Xitoy safari davomida ham kuzatilgan edi. O‘shanda Amerika prezidentining birinchi manzili Taqiqlangan shahar bo‘lgan, ikki davlat rahbarlari rafiqalari bilan birga imperator saroyida choy marosimida ishtirok etgan.
Tarixda AQSHning ko‘plab yuqori martabali mehmonlari Osmon ibodatxonasiga tashrif buyurgan. Jumladan, sobiq prezident Jerald Ford ham bu yerda bo‘lgan. Shuningdek, “Xitoy xalqining eski do‘sti” sifatida tanilgan Genri Kissinjer ibodatxonani o‘n martadan ortiq borib ko‘rgan.
Osmon ibodatxonasi o‘zining betakror arxitekturasi va chuqur madaniy mazmuni orqali turli sivilizatsiyalar o‘rtasidagi muloqot ko‘prigiga aylangan. Rahbarlar ko‘zdan kechirgan “Mo‘l hosil uchun duo zali” birorta mix ishlatilmagan yog‘och konstruksiyalar, an’anaviy “dou-gun” tizimi va astronomik tasavvurlarning me’moriy yechim bilan uyg‘unligi bilan ajralib turadi. Bu esa xitoyliklarning tabiat qonunlari va koinot tuzilishi haqidagi qarashlarini aks ettiradi.
Si Szinpin muzokaralar chog‘ida qadimgi Xitoy hukmdorlari bu yerda mamlakat tinchligi, xalq farovonligi, yaxshi ob-havo va mo‘l hosil uchun duo qilganini ta’kidladi. Uning so‘zlariga ko‘ra, bu xitoy sivilizatsiyasidagi “xalq — davlatning asosi” degan an’anaviy g‘oyani ifoda etadi.
Shu kuni bo‘lib o‘tgan muzokaralarda ikki davlat rahbarlari Xitoy va AQSH munosabatlarini “konstruktiv va strategik barqaror munosabatlar” sifatida shakllantirishga kelishib oldi. Kuzatuvchilar fikricha, Si Szinpinning Osmon ibodatxonasidagi madaniy meros va xitoycha dunyoqarash haqidagi fikrlari Amerika tomoniga Xitoy taraqqiyoti mantig‘ini yaxshiroq anglash, o‘zaro ishonchni mustahkamlash hamda munosabatlarda umumiy tushunchani shakllantirishga xizmat qilishi mumkin.
Tramp esa ikki davlat xalqlari o‘rtasidagi do‘stlikni mustahkamlash va o‘zaro anglashuvni yanada chuqurlashtirish muhimligini ta’kidladi.
Olti asrdan ortiq tarixni boshidan kechirgan Osmon ibodatxonasi bugun Xitoy va AQSH yetakchilari o‘rtasidagi tarixiy muloqotning yana bir ramziga aylandi. Uning har bir g‘ishti va daraxti xitoy sivilizatsiyasining hayotiy kuchi hamda falsafiy merosini o‘zida saqlab kelmoqda.
