Taklamakan cho'lining janubiy chekkasida, Kunlun tog'lari etagida, Xotan vohasida tut qog'ozi yasash an'anasi saqlanib qolgan. Bu mintaqaning eng qadimgi hunarmandchilik turlaridan biri bo'lib, tarixi ko'p asrlarni qamrab oladi.
Quruq va issiq iqlim tufayli quyoshda quritilgan siqilgan qog'oz pulpasi atigi uch-to'rt soat ichida bardoshli varaqqa aylanadi. Bu qog'oz yuqori zichlik va namlik va mog'orga chidamliligi bilan ajralib turadi. Arxeologik topilmalar yuzlab yillardan keyin ham uning tuzilishi va yorqin ranglarini saqlab qolishini tasdiqlaydi.
Bir paytlar hunarmandchilik yo'q bo'lib ketish xavfi ostida edi. Xotan tut qog'ozi milliy nomoddiy madaniy meros ro'yxatiga kiritilgandan keyin bu vaziyat o'zgardi. Bu texnologiyani saqlab qolish va hunarmandlarning yangi avlodlariga o'tkazish imkonini berdi.
Bugungi kunda an'anaviy qog'oz nafaqat o'ramlar va xattotlik uchun, balki zamonaviy madaniy va ijodiy mahsulotlar ishlab chiqarishda ham qo'llaniladi. Hunarmandlar qadimiy texnologiyani zamonaviy estetika bilan birlashtirib, shakllar va dizaynlar bilan tajriba o'tkazadilar.
Shunday qilib, qadimgi kelib chiqishi bo'lgan hunarmandchilik yangi rivojlanishlarni boshdan kechirmoqda va mintaqa madaniy hayotining bir qismi bo'lib qolmoqda.
